Apeldoorns nieuwe levensader
Apeldoorns nieuwe levensader
Gemeente Apeldoorn gooit het roer in de binnenstad radicaal om. De komende jaren gaat het centrum volledig op de schop. Marjolein Kuipers: “Onze speerpunten zijn vergroenen, verdichten, verlevendigen en leegstand wegwerken. We willen mensen vasthouden in ons centrum.”
De Oranjerie is verleden tijd
Ooit was winkelcentrum Oranjerie het levendige middelpunt van Apeldoorn. Daar is niet veel meer van over. “Sinds de opening in 1994 was de Oranjerie een ‘levensader’ in het centrum”, aldus Kuipers, projectmanager gebiedsontwikkeling bij de gemeente Apeldoorn. “Winkelketens wilden zich dolgraag vestigen in het luxe overdekte centrum. De gezellige indoor terrasjes waren the place to be op zaterdagmiddag.
Maar de opkomst van o.a. online shopping zorgden voor onherstelbare leegstand. De Oranjerie is tegenwoordig bijna een gure plek te noemen.”
Niet ambitieus genoeg
“Bridges, de huidige eigenaar, kocht de Oranjerie op aan het einde van de pandemie. Ze kwamen bij de gemeente om een mogelijke transformatie te bespreken. Misschien een paar woningen, misschien een kantoorgebouw, bescheiden werk.
Maar de wethouder stuurde ze terug naar de tekentafel. Hij vond het plan niet ambitieus genoeg en vroeg ze out of the box te denken. Bijvoorbeeld door het toevoegen van woontorens en een hotel”, vertelt Kuipers. “Een gemeente die ze vroeg om meer lef te tonen: dat hadden ze niet vaak meegemaakt. En het miste zijn uitwerking niet: het winkelcentrum gaat nu volledig op de schop.”
Het projectteam v.l.n.r.: Martijn Bremmer (Bridges), Marjolein Kuipers (Gemeente Apeldoorn) en wethouder Nick Derks (Gemeente Apeldoorn)
Groen hart
Met behulp van de Impulsaanpak winkelgebieden regeling wordt het gebied van de voormalige Oranjerie omgevormd tot een bruisend stadspark van 4400 vierkante meter. Het moet dé groene ontmoetingsplek worden in Apeldoorn. Midden in het stadspark verrijzen twee woontorens: een toren van 70 meter hoog en een van 35 meter.
De torens bieden veel ruimte voor betaalbare woningen waaronder 30% sociale huur en 50% middelduur segment. Kuipers: “Zo stimuleren we een divers en levendig stadsdeel. Ook wij kampen met woningnood. We willen juist starters en jonge gezinnen de kans geven om hier te wonen. Daarnaast voldoet het plan uiteraard aan alle laatste duurzaamheidseisen.”
Aantrekken en vasthouden
Kuipers: “Het park wordt dé plaats waar het prettig wonen, werken, winkelen en verblijven is. Want Apeldoorn heeft genoeg bezienswaardigheden, zoals Paleis het Loo, de Apenheul, de Veluwe en de Julianatoren. Maar deze liggen allemaal buiten het centrum. Door een multifunctioneel hart te creëren, willen we mensen aantrekken én vasthouden op gezellige, levendige plekjes.”
De wethouder vond de plannen niet ambitieus genoeg. Dit was een unicum.
De wethouder vond de plannen niet ambitieus genoeg. Dit was een unicum.
De wethouder vond de plannen niet ambitieus genoeg. Dit was een unicum.
Vasthouden via nieuwe looproutes
Naast de Oranjerie gaan ook de Hofstraat en Kanaalstraat op de schop. Kuipers: “Het probleem van Apeldoorn is namelijk dat die leuke plekjes niet verbonden zijn. Daarom loop je niet verder en ben je als bezoeker snel uitgekeken. Deze straten worden daarom volledig opnieuw ingericht. Ze moeten aantrekkelijker worden voor zowel ondernemers als bewoners. Daarvoor verbeteren we de infrastructuur door aantrekkelijke looproutes te maken, plaatsen we nieuw straatmeubilair, richten we gezellige pleintjes in waar mensen samenkomen en leggen we meer groen aan.
Doel van de nieuwe en herstellen van de oude looproutes is om de verschillende gebieden aan elkaar te verbinden. Dus niet alleen een ‘snelweg’ tussen noord-zuid, maar ook verbindingen tussen oost en west en alles daar tussenin. Zo kunnen mensen langer genieten van alles wat Apeldoorn te bieden heeft.”
Uitdagingen
Een renovatie van deze proporties vergt nauwe samenwerking en wederzijds vertrouwen. “De financiële samenwerking tussen ontwikkelaar Bridges en de gemeente Apeldoorn vraagt om openheid. Ook in de cijfers.
Soms is dat ongemakkelijk, het is toch alsof je in iemands portemonnee kijkt”, legt Kuipers uit. “Maar het is nodig om elkaar te vertrouwen. Daarbij is samenwerken natuurlijk altijd een kwestie van goed communiceren. Op een gegeven moment planden we de woontoren van 70 meter boven de bestaande parkeergarage. Helaas bleek de draagkracht onvoldoende voor de bouwwerken die erboven waren bedacht. Toen hebben we met de architecten, stedenbouwers, gemeente en ontwikkelaars met spoed moeten besluiten: hoe nu verder? Om op zo’n moment razendsnel tot een oplossing te komen, daar ligt de uitdaging. Dat ons dat telkens lukte, vind ik een enorme prestatie.”
De Apenheul en Paleis het Loo zijn prachtig. Het centrum moet minstens zo aantrekkelijk zijn.”
Tips voor andere gemeentes
Wat wil Kuipers aan andere gemeentes meegeven? “Het is nogal wat als je hoort dat je hele centrum op de schop gaat. Neem inwoners, ondernemers en stakeholders dus vroegtijdig mee in het proces. Dat is een gezamenlijke taak van gemeente en ontwikkelaar.”