Hilversumse bieb: motor van de binnenstad
Allesbehalve een stoffige keuze
Hilversumse bieb: motor van de binnenstad
Allesbehalve een stoffige keuze
Waarom promoveer je een bibliotheek tot kloppend stadshart? Midden op de Kerkbrink in Hilversum komt een bibliotheek van 5000 m², verspreid over drie verdiepingen. Samen met het Museum Hilversum en Beeld & Geluid vormt het de culturele ruggengraat van het nieuwe plein Kerkbrink in het centrum. Zichtbaar en vooral toegankelijk voor iedereen.
Waarom een bibliotheek?
Niet iedereen denkt meteen aan een bibliotheek als bruisend middelpunt voor een modern stadscentrum. Waarom kiest Hilversum hier dan wel voor? De nieuwe bibliotheek komt in winkelpassage Gooische Brink, aan het plein Kerkbrink. Al jaren leeft de wens om dit deel van de stad te transformeren. Er is sprake van leegstand, het gebied kent weinig verblijfskwaliteit en nodigt onvoldoende uit tot ontmoeting. “De behoefte om de Kerkbrink toekomstbestendig te maken is al lang aanwezig. We praten hier al over sinds 2015,” zegt Norine Terpstra, projectleider bij gemeente Hilversum.
‘Laat het gebeuren’
De gemeente sloeg de handen ineen met Brinkler Mall – de eigenaar van de passage – en de bibliotheek. De passage en Kerkbrink worden duurzamer en levendiger, met meer ruimte voor interactie en ontmoeting.
Ondernemers zijn nauw betrokken via het centrummanagement en specifieke overleggen. “We werken intensief samen met ondernemers, bewoners en instellingen,” zegt Terpstra. Voorafgaand aan de sloop waren er bijeenkomsten, presentaties, participatiesessies – met aandacht voor hun zorgen én ideeën. “Ze wilden zelfs dat de bibliotheek zou komen. De horeca schreef een brief aan het college: ‘Laat dit gebeuren!’,” vult Els Brons, directeur van de bibliotheek aan. Ook culturele instellingen zoals Museum Hilversum en Beeld & Geluid worden actief betrokken. Samen met de bibliotheek vormen zij de culturele dragers van de nieuwe invulling van het plein.
Weg van de statige villa
Momenteel ontvangt de Hilversumse bibliotheek dagelijks zo’n 700 bezoekers. De huidige locatie is charmant, maar ongeschikt. “We zitten nu in een statige villa uit 1844 buiten het centrum,” vertelt Brons.
“Wie er langsloopt, ziet een statige oprijlaan en een gesloten gevel. Nieuwkomers en mensen van buiten Hilversum hebben geen idee dat hier een bibliotheek zit.” En dat is precies het probleem. Want hoewel de bibliotheek dagelijks 700 bezoekers trekt, zit het verstopt op een plaats die niet uitnodigt. “Wij willen juist zichtbaar zijn. Zien is herkennen. En herkennen leidt tot binnenkomen.”
Een intensieve samenwerking
De samenwerking tussen gemeente en bibliotheek is intensief en goed. “We hebben veel overleg,” zegt Terpstra. “Vanuit de afdeling cultuur ben ik het aanspreekpunt voor het projectteam van de bibliotheek. Je hebt te maken met vergunningen, openbare ruimte, mobiliteit. Voor een partij van buitenaf is het soms lastig te zien welke pet de gemeente op heeft. Dan probeer ik dat uit te leggen en te begeleiden.”
De bibliotheek is een plek waar iedereen welkom is, waar je gewoon kan zijn.”
Els Brons
Directeur van de bibliotheek in Hilversum
Sleutel tot succes
De sleutel? Heldere communicatie en gedeelde ambitie. “Wat helpt is dat iedereen binnen de gemeente enthousiast is over het project. Men wil dat dit slaagt. Dat voel je.” De ondernemers zijn vanaf het begin betrokken. Terpstra: “We proberen zo goed mogelijk te communiceren over het hele proces, en iedereen mee te nemen in het verhaal.”
Herkennen doet binnenstappen
De verhuizing naar de Gooische Brink – midden in het centrum – is een grote stap vooruit voor de Hilversumse bibliotheek. Brons: “We krijgen straks 200 meter etalage. Mensen kunnen straks van buiten al zien wat er binnen gebeurt. Ze zien mensen van hun eigen leeftijd, mensen die op hen lijken, mensen die iets doen dat hen aanspreekt. En dan denk je als voorbijganger: hé, misschien hoor ik daar ook wel.”
Op naar de nieuwe locatie
De nieuwe locatie beslaat drie verdiepingen en vervangt 20 voormalige winkelunits. De indeling is allesbehalve traditioneel. “Het is een libellevorm geworden,” zegt Brons lachend. “Mensen komen binnen in het midden van het gebouw, en dan is het aan ons om ze te verleiden naar links of rechts te gaan. We kregen de kans om deze passage te kopen van een projectontwikkelaar die onze visie deelde. Hij had het pand ook aan een supermarkt kunnen verkopen. Maar hij vindt het belangrijk om impact te maken. We hebben veel aan hem te danken.”
Belang van de bibliotheek
“Het is een plek waar iedereen welkom is, waar je gewoon kan zijn”, zegt Brons. “En dat belang is de afgelopen jaren alleen maar groter geworden. Tijdens corona stonden er rijen mensen voor de deur. Niet om boeken te lenen, maar om hulp te krijgen met QR-codes, het verlengen van het rijbewijs of het begrijpen van overheidscommunicatie. We helpen mensen om zich staande te houden in een steeds digitalere wereld.”
Van ontmoeten tot programmeren
De nieuwe bibliotheek is niet alleen groter, maar ook multifunctioneler dan de huidige. Er komt een theater, cursusruimtes, werkplekken, een leescafé, ateliers en zelfs een medialab. Brons: “Elke dag is er iets te doen. Van lezingen tot schilderlessen, van pottenbakken tot VR-presentaties van mediastudenten.” Die veelzijdigheid is bewust gekozen. Terpstra: “Hilversum ís media. Dit DNA willen we ook in het centrum tot uiting laten komen.”
Een nieuwe bibliotheek in 2026
De sloop op nieuwe locatie is inmiddels afgerond, en de bouw is begonnen. Als alles volgens planning verloopt, opent de nieuwe bibliotheek in mei 2026. “Fingers crossed,” zegt Brons. “We zijn er nog niet, maar we komen er wel. En wat we gaan neerzetten, is iets waar de hele stad trots op kan zijn.”
Tips voor andere gemeenten
Wat kunnen andere gemeenten leren van Hilversum?
Durf buiten de gebaande paden te denken
Een bibliotheek in het hart van je winkelgebied? Doen. Het trekt mensen, voegt waarde toe en versterkt de leefbaarheid.
Denk integraal
Betrek vanaf dag één alle beleidsterreinen, mobiliteit, sociaal domein, cultuur, economie, enzovoorts. Alles is verbonden en heeft effect op elkaar.
Zorg voor een gedeelde visie, en vergeet hier de ondernemers niet
Gemeente, maatschappelijke organisaties, projectontwikkelaar en ondernemers van omliggende zaken: trek samen op. Het kan alleen slagen als iedereen het verhaal draagt.