Kerkrade: duurzaam hart voor jong en oud
Waarom Kerkrade vergrijzing juist als kans ziet
Kerkrade: duurzaam hart voor jong en oud
Waarom Kerkrade vergrijzing juist als kans ziet
Compact, Compleet, Comfort zijn de drie C's van het aanvalsplan dat Kerkrade heeft opgesteld om zich te ontwikkelen tot een aantrekkelijke meergeneratiestad. “Met functies voor verschillende generaties zorgen we voor meer levendigheid in het centrum.”
De uitdagingen waarmee de Limburgse stad kampt, spelen al jaren en zijn vergelijkbaar met andere steden: veel leegstand in de binnenstad, relatief weinig woonruimte, weinig groen in een omgeving met veel steen waardoor warmte blijft hangen. Dat maakt het centrum niet uitnodigend om te bezoeken, zeker niet voor ouderen. Circa 26% van de inwoners van Kerkrade is momenteel ouder dan 65 jaar en 52% is tussen de 25 en 45 jaar oud.
Neerwaartse trend keren
“Kerkrade heeft te maken met een scheve bevolkingssamenstelling. Na de mijnsluiting daalde de werkgelegenheid in de stad sterk, maar sinds een jaar of 4 zien we weer een stijgende lijn”, stelt Alexander Geers, wethouder voor o.a. Wonen, Volkshuisvesting en Openbare Ruimte. “Maar de verschraling van het winkelaanbod maakt het centrum minder aantrekkelijk.
Ook verdween volwaardig voortgezet onderwijs in 2012, maar dit is sinds 2024 na een intensieve lobby gelukkig weer terug in de binnenstad. Vastgoedeigenaren en ondernemers werden terughoudend met hun investeringen. Het effect is een afnemende economische dynamiek die ten koste gaat van de aantrekkingskracht, vitaliteit en leefbaarheid van de binnenstad. Die neerwaartse trend zijn we de laatste jaren aan het keren.”
Meergeneratiestad
Vergrijzing als kern van de problematiek? Geers spreekt dat direct tegen. “Dat is een gegeven. Wij zien dat niet als probleem, maar pakken het juist op als een kans. Want veel ouderen hebben een redelijk inkomen. Ze bezoeken graag fysieke winkels en zijn loyaal aan de lokale winkeliers omdat ze de ondernemers vaak persoonlijk kennen. Zo dragen ouderen ook bij aan de levendigheid en bedrijvigheid in onze stad.
Maar Kerkrade wil vooral een meergeneratiestad zijn. Ons centrum heeft een regionale functie met ook klandizie uit het Duitse grensgebied. We moeten het centrum klimaatadaptief en aantrekkelijk maken met een mix aan functies voor alle groepen: ouderen, jongeren, gezinnen, bewoners, ondernemers, bezoekers.”
Het Aanvalsplan
Zie daar de insteek van het ‘Aanvalsplan Centrum Kerkrade’ dat de gemeenteraad in februari 2024 heeft aangenomen. Raoul Vinken, wethouder Centrummanagement: “De uitvoering loopt nu volop. De bijdrage uit het programma Impulsaanpak winkelgebieden is dan ook letterlijk een zeer welkome impuls voor de transformatie waaraan we werken.”
Met functies voor verschillende generaties zorgen we voor meer levendigheid in het centrum.”
V.l.n.r.: Raoul Vinken, Alexander Geers, Axel Zinken
Met functies voor verschillende generaties zorgen we voor meer levendigheid in het centrum.”
V.l.n.r.: Raoul Vinken, Alexander Geers, Axel Zinken
Compact
Het concentreren van winkels in het kernwinkelgebied en het herbestemmen van de aanloopstraten voor andere functies.
Vinken: “Het centrum wordt compacter. We concentreren winkels en voorzieningen in een kernwinkelgebied. Dat zorgt voor minder leegstand en meer levendigheid. De aanloopstraten daarnaartoe, transformeren we naar woongebieden. Zo ontstaat er een betere balans tussen winkelen en wonen.”
Compleet
Een functiemix met winkels, wonen, recreatie, onderwijs en horeca.
Geers: “Een aantrekkelijk en toekomstbestendig centrum is een omgeving met een brede mix van functies voor jongeren, gezinnen, ouderen en bedrijven. Denk aan winkels, horeca, cultuur, sport en recreatie. Dat hebben we gecreëerd met de middelbare school Het Martin Buber, de culturele ontmoetingsplaats HuB Kerkrade met zijn bibliotheek, muziek- en dansschool en theater, en met sportpark Vie Kerkrade waarin o.a. het zwembad, diverse sportverenigingen, zorgvoorzieningen en de Innovatie Hub zijn gevestigd. Ook investeren we in betaalbare woningen voor jongeren en ouderen. Zo ontwikkelen we een duurzaam stadscentrum waar inwoners van alle leeftijden zich thuis kunnen voelen.”
Comfort
Een aantrekkelijke openbare ruimte met voldoende groen, goede bereikbaarheid en voorzieningen die bijdragen aan een prettige leefomgeving.
Vinken: “Pleinen en straten worden groener en sfeervoller, met meer ruimte voor voetgangers en fietsers, betere aanlooproutes en meer plaatsen om te zitten. Ontmoeting zal actief worden gestimuleerd. Ook werken we aan verbetering van de bereikbaarheid met het OV, de fiets en de auto. Het centrum moet een fijne plaats zijn om te verblijven.”
Alles uit de kast
De gemeente heeft dit aanvalsplan opgesteld in samenspraak met bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. “In de aanloop hebben we alles uit de kast getrokken”, zegt Geers. “Met alle stakeholders zijn inspraakavonden, één-op-één interviews, werkbezoeken en enquêtes georganiseerd. Dat geeft draagvlak aan zo'n plan. Hun inbreng is essentieel. Vooraf, maar ook daarna. Daarom hebben we een klankbordgroep met vertegenwoordigers van alle stakeholders om de uitvoering van dit plan te begeleiden, te bewaken, feedback te geven en om waar nodig bij te sturen.”
De kracht van storytelling
Effectieve storytelling helpt om draagvlak te creëren. “Sterker nog, storytelling is cruciaal”, benadrukt Axel Zinken, projectleider Stedelijke Ontwikkeling. “We laten zien wat er gebeurt, vertellen ook kleine succesverhalen en zorgen er op die manier voor dat mensen actief bij de plannen betrokken blijven. Storytelling helpt om vooral positieve ontwikkelingen te benadrukken, zoals de terugkeer van het voortgezet onderwijs en de groeiende investeringsbereidheid van onze ondernemers. Dat draagt bij aan een mentaliteitsverandering en spoort centrumondernemers op positieve wijze aan.
Onze inwoners en ondernemers zien Kerkrade weer als een stad in transitie, vol nieuwe mogelijkheden. Het is geen abstract plan of ver-van-je-bed verhaal, maar een concreet proces dat stap voor stap al in gang is gezet. En dat merken mensen. Er is weer reuring in ons centrum.”
Lessen voor andere gemeenten
Durf groot te denken en ambitieuze doelen te stellen: voor jong, oud, inwoners, ondernemers en bezoekers.
Durf duidelijke keuzes te maken en door te zetten.
Betrek alle relevante stakeholders en houd ze betrokken, ook bij de uitvoering.
Zet storytelling in, laat zien wat er gebeurt en vier (kleine) successen.