Hardenbergse rafelrand wordt nieuwe ruggengraat
Zelf de regie nemen zet alles in beweging
Hardenbergse rafelrand wordt nieuwe ruggengraat
Zelf de regie nemen zet alles in beweging
Hoe werk je als kleine stad aan een toekomstbestendig centrumgebied? Een doordachte centrumvisie, korte lijnen en een hands on-mentaliteit: dat is hoe Hardenberg het aanpakt.
De Spinde was een sterk verloederd winkelgebied aan de rand van het centrum. Het kampte met leegstand, slechte bouwkundige staat, onduidelijke openbare ruimte en sociale overlast. De Spinde moet weer een aantrekkelijk leefgebied worden en dé aanloopzone naar het kernwinkelgebied. De gemeente nam zelf het initiatief om de leegstand aan te pakken, 3.650 m² winkelmeters te saneren en ruimte te maken voor wonen en maatschappelijke functies. De oude bouw is bijna allemaal gesloopt. In plaats daarvan worden ruim 80 nieuwe woningen gebouwd, met ruimte voor maatschappelijke en commerciële voorzieningen op de begane grond. De openbare ruimte wordt volledig opnieuw ingericht en vergroend. Tot slot wordt er een nieuwe ingang aangelegd voor de parkeergarage aan het Spindeplein en een aantrekkelijke looproute naar het centrum ontwikkeld.
Start bij trots
De gemeente Hardenberg bestaat uit 29 kernen. De stad Hardenberg vormt met 20.285 inwoners een van de kernen. De stad heeft een belangrijke streekfunctie en biedt voorzieningen aan meer dan 100.000 mensen. Bovendien ligt de stad op het kruispunt van Duitsland en de regio's Twente en Drenthe. Ze vormt een regionaal economisch knooppunt en groeit demografisch. De regio Hardenberg is ook een populair toeristisch gebied.
Bewustzijn over de functie van het stadscentrum was de basis voor de ambitieuze gebiedsontwikkeling. Projectleider Remko Schlepers: “Voor ons is het centrum veel meer dan de optelsom van een paar winkels: het is een banenmotor. Ons centrum is onze trots. Vanuit dat bewustzijn zijn we gaan werken. Die trots is belangrijk, want daardoor durven we ook echt over te gaan tot actie: het opstellen van een ambitieus plan voor de herontwikkeling maar ook zelf, proactief de eerste stappen zetten om dit in beweging te krijgen.”
Visie op toekomst
Jordy van der Wal, programmamanager centrum Hardenberg, vult aan: “Iedere gemeente mag trots zijn op wat ze hebben en daar ambities tegenover zetten. Daar zijn grotere stedelijke gemeenten over het algemeen wat brutaler in, maar dat geldt ook voor kleinere steden. Wij werken daarom momenteel aan een centrumvisie. Dat is een visiedocument waarin we vastleggen hoe ons centrum er in 2040 uitziet en waarin we waarborgen dat alles in het centrum goed bij elkaar past, want dat vinden we belangrijk. Daarbij houden we rekening met de plannen die er nu al zijn, maar vragen we ook input van verschillende stakeholders en de inwoners. Vanuit de centrumvisie geven we onze acties straks concreet handen en voeten.”
Durven doen
Hardenberg stelt zich ook actief op als het gaat om de uitvoering. Schlepers: “Je moet bereid zijn om mee te doen. Wil je iets bereiken, dan moet je daarin durven investeren. Wij hebben de regie gepakt door zelf het eerste vastgoed aan te kopen. Zelf die eerste stap zetten, is voor ons de sleutel geweest voor een succesvolle herontwikkeling. Bij andere ontwikkelprojecten in het centrum en stationsgebied durven we nu ook actief in te stappen en niet alleen maar kaders te stellen.” ▼
Jordy van der Wal Programmamanager centrum Gemeente Hardenberg
Fotograaf: Jasper van der Zwan
Remko Schlepers Projectleider Gemeente Hardenberg
Stapje harder
Van der Wal vervolgt: “Zo’n houding is niet vanzelfsprekend. Een kleine stad moet altijd een stapje harder lopen om hetzelfde voor elkaar te krijgen als in grote steden. Daar zien ontwikkelaars vaak sneller economische kansen en minder risico’s. Je moet dus actiever aan de slag om diezelfde kansen te laten zien aan projectontwikkelaars. Door zelf als eerste vastgoed te kopen hebben wij ontwikkelaars over de streep gehaald.”
Ontwikkelpartner gevonden
Een ontwikkelpartner vond men in de regionale ontwikkelingsmaatschappij HMO. Schlepers: “Bij de herontwikkeling van De Spinde hebben wij de regie gehouden door HMO zelf te benaderen. We hebben afspraken gemaakt over verantwoordelijkheden en taakverdelingen. We zijn eerst een intentieovereenkomst aangegaan waarin we de hoofdlijn met elkaar hebben vastgelegd. Vervolgens zijn we een samenwerkingsovereenkomst aangegaan en tot slot een realisatieovereenkomst.”
Mouwen opstropen en regie houden
Schlepers: “Wij hebben een hands on-mentaliteit, dat is onze cultuur. We zijn van het oppakken, aanpakken, gewoon doen. Als kleinere kern heb je ook voordelen: de lijntjes zijn kort, je kunt sneller schakelen en we kunnen gemakkelijker keuzes maken.
De kanttekening daarbij is dat niet alles automatisch vanuit een overkoepelende strategie wordt opgepakt. Het is daarom essentieel om bij elk project steeds opnieuw de centrumvisie als uitgangspunt te nemen. Zo behoud je de regie over de herontwikkeling.”
Lokaal draagvlak en korte lijnen
Een belangrijke sleutel tot succes zijn ook de korte lijnen naar de ondernemers en omwonenden. Van der Wal: “We vinden draagvlak belangrijk en daar steken wij veel tijd in. De belangenvereniging van ondernemers in het centrum is een van onze grote stakeholders voor de centrumvisie. Daar hebben we periodiek contact mee, zowel op ambtelijk als bestuurlijk niveau.”
“Ons centrum is door de ligging aan de Vecht vanuit een klein aantal toegangswegen bereikbaar. Logistiek en mobiliteit zijn dus belangrijk. Als we voor een deelproject wegen afsluiten, is de impact op onze bereikbaarheid groot. Omdat het centrum bereikbaar moet blijven, voor bezoekers en bevoorrading, voeren we de plannen gefaseerd uit. Dat vraagt afstemming. Hetzelfde geldt voor onze inwonersvereniging. We houden intensieve participatierondes waarin we onze plannen met omwonenden bespreken.”
Anders dan grote gemeenten
Schlepers: “Voor De Spinde zijn we bij omwonenden letterlijk op de koffie gegaan om te praten over het project. Dat geeft ons als gemeente een gezicht. Bovendien hoor je uit eerste hand wat omwonenden vinden, en dat nemen we altijd mee in onze plannen. Het is natuurlijk niet altijd mogelijk om iedereen tegemoet te komen, maar er ontstaat op deze manier wel oprecht draagvlak en begrip. Ons advies luidt daarom: je kunt veel bereiken wat betreft participatie en planvorming als je vooral die kracht van persoonlijke en korte lijnen gebruikt.”
Tips voor andere gemeenten
Wat kunnen andere gemeenten leren van Hardenberg?
Wees bewust van wat het centrum voor jouw stad betekent, laat dat de basis voor een centrumvisie of gebiedsontwikkeling zijn. Wees in die visie realistisch over de uitvoering.
Als je iets wil bereiken, moet je daarin durven investeren. Stel je actief op en neem zelf de eerste stappen. Dit kan dus ook betekenen: vastgoed aankopen als het nodig is om transformatie echt mogelijk te maken.
Zoek de kracht van je eigen stad. Houdt korte lijnen met de gemeenschap en zet in op lokaal draagvlak.